Trong quá trình phát triển đô thị hiện đại, nhiều thành phố lớn trên thế giới đang dịch chuyển cách tiếp cận đối với không gian ven sông. Thay vì coi sông là ranh giới tự nhiên, các đô thị ngày càng đặt dòng sông vào vị trí trung tâm của cấu trúc phát triển, hình thành các “thành phố thu nhỏ bên sông” – nơi tích hợp đồng bộ chức năng sinh hoạt, văn hóa, du lịch và kinh tế dịch vụ. Tại Đà Nẵng, tổ hợp Da Nang Downtown được xem là một trong những dự án tiếp cận theo xu hướng này.
Mô hình đô thị ven sông và những kinh nghiệm quốc tế
Thực tiễn quốc tế cho thấy, các mô hình “thành phố thu nhỏ bên sông” thường được quy hoạch như một tổng thể hoàn chỉnh, trong đó không gian công cộng, cảnh quan mặt nước và trải nghiệm con người được đặt ở vị trí ưu tiên. Dòng sông đóng vai trò là trục kết nối chính, định hình nhịp sống đô thị và tạo động lực cho các hoạt động văn hóa, thương mại và du lịch.
Elizabeth Quay tại Perth (Australia) là một ví dụ tiêu biểu. Được đưa vào hoạt động từ năm 2016, dự án đã tái cấu trúc một phần bờ sông Swan, biến khu vực từng ít được khai thác thành không gian ven sông đa chức năng. Hệ thống quảng trường, công viên, bến du thuyền, lối đi bộ, nhà hàng và khu tổ chức sự kiện ngoài trời đã góp phần hình thành một trung tâm sinh hoạt mới, đồng thời tăng cường sự gắn kết giữa lõi đô thị và dòng sông lịch sử.
Đáng chú ý, Elizabeth Quay không phát triển theo hướng gia tăng mật độ xây dựng, mà tập trung bảo tồn và tôn vinh bản sắc địa phương. Các yếu tố di sản thổ dân, nghệ thuật công cộng, công trình lịch sử được phục dựng và hệ sinh thái bản địa đã giúp không gian ven sông trở thành một phần đời sống thường nhật của cộng đồng, qua đó duy trì sức sống dài hạn cho khu vực.
Tại châu Á, Panlong Tiandi (Bàn Long Thiên Địa) ở Thượng Hải (Trung Quốc) cho thấy một hướng tiếp cận khác: tái sinh không gian ven nước gắn với bảo tồn di sản. Từ một thủy trấn cổ có lịch sử gần 1.400 năm, khu vực này được tái phát triển thành tổ hợp đô thị quy mô lớn, kết hợp hài hòa giữa kiến trúc truyền thống và các chức năng hiện đại. Trên diện tích hơn 50 ha, dự án vừa bảo tồn hệ thống kênh rạch nguyên bản, vừa phát triển hàng trăm nghìn mét vuông không gian xanh công cộng, khu dân cư và diện tích thương mại – văn hóa.
Lượng khách lớn ngay trong giai đoạn đầu vận hành cho thấy sức hút của mô hình đô thị ven sông khi được phát triển dựa trên nền tảng bản sắc, không gian mở và trải nghiệm đa dạng. Từ các trường hợp này, có thể nhận thấy điểm chung của các “thành phố thu nhỏ bên sông” là kiểm soát mật độ xây dựng, ưu tiên mặt nước và không gian công cộng, đồng thời biến dòng sông thành trung tâm tổ chức các hoạt động đô thị.
Da Nang Downtown và cách tiếp cận với không gian sông Hàn
Trong bối cảnh đó, Da Nang Downtown phản ánh nỗ lực của Đà Nẵng trong việc tái định hình vai trò của sông Hàn trong cấu trúc đô thị. Dự án được quy hoạch như một tổ hợp đa chức năng ven sông, tích hợp công viên văn hóa – vui chơi giải trí, không gian thương mại dịch vụ, nhà hát quy mô lớn, các khu lễ hội nghệ thuật, cùng hệ thống căn hộ, khách sạn và văn phòng.
Một trong những điểm đáng chú ý của Da Nang Downtown là cách tổ chức không gian cảnh quan. Thiết kế cảnh quan do EDSA (Mỹ) thực hiện, lấy cảm hứng từ yếu tố văn hóa truyền thống, được phát triển thành trục không gian chủ đạo. Cấu trúc phân tầng từ lõi trung tâm ra các khu chức năng xung quanh giúp hình thành bố cục đô thị rõ ràng, đồng thời tạo sự liên kết giữa các không gian công cộng và hoạt động thương mại.
Khu lễ hội trung tâm được định vị như điểm nhấn của toàn tổ hợp, đóng vai trò là nơi tổ chức các hoạt động văn hóa, giải trí quy mô lớn. Bao quanh khu lõi là các dãy nhà thương mại thấp tầng, được bố trí để kết nối trực tiếp với không gian công cộng, hình thành các tuyến phố đi bộ và khu vực sinh hoạt sôi động. Hệ thống kênh nước uốn quanh dự án không chỉ có chức năng cảnh quan và điều hòa vi khí hậu, mà còn mở rộng trải nghiệm tương tác với mặt nước cho cư dân và du khách.
Các khối nhà cao tầng được bố trí theo hướng bao bọc lõi trung tâm, góp phần định hình đường chân trời đô thị và tạo các tầm nhìn hướng về sông Hàn và không gian lễ hội. Bao quanh toàn bộ dự án là công viên ven sông, đóng vai trò như vùng đệm xanh, gia tăng diện tích không gian công cộng cho thành phố.
Đánh giá về vai trò của tổ hợp này, ông Cao Trí Dũng – Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Đà Nẵng – nhận định rằng Da Nang Downtown có thể trở thành một trong những sản phẩm du lịch chủ lực trong giai đoạn phát triển mới, đồng thời góp phần bổ sung hạ tầng và động lực tăng trưởng cho ngành du lịch địa phương.
Ở góc độ dài hạn, Da Nang Downtown không chỉ được nhìn nhận như một dự án riêng lẻ, mà là một thử nghiệm quan trọng trong việc áp dụng mô hình đô thị ven sông hiện đại tại Việt Nam. Cách thức dự án tích hợp không gian công cộng, văn hóa, du lịch và dịch vụ cho thấy một hướng tiếp cận mới, trong đó dòng sông được đặt vào vị trí trung tâm của đời sống đô thị, thay vì chỉ là yếu tố cảnh quan phụ trợ.
Trang thông tin chính thức Da Nang Downtown tại: https://danangdowntown.org/
